İneklerde Döl Tutmama Nedenleri: Besleme ve Vitamin–Mineral Dengesinin Üreme Üzerine Etkileri
Döl Tutmamaya Neden Olan Faktörler
- Düşük kaliteli ve yetersiz yemlerle besleme.
- Aşırı besleme; özellikle çok yüksek protein ve enerji içeren rasyonlar (yağlanma gibi sorunlara yol açar).
- Yüksek verimli ineklerde laktasyon başlangıcında enerji ihtiyacının karşılanmaması sonucu döl verimi bozuklukları görülmesi.
- Vücut kondisyon skorunun dengesiz olması. Doğum sonrası vücut kondisyon skorunun 2,75’in altında olması ilerleyen dönemlerde döl tutmama riskini artırır.
- Protein yetersizliği.
- Enerji yetersizliği.
- Aşırı protein yüklenmesi; amonyak oluşumu ve toksik etkiler nedeniyle döl verimini olumsuz etkiler.
- Fosfor (P), Manganez (Mn), Çinko (Zn) ve Selenyum (Se) gibi minerallerin yetersiz veya dengesiz alınması üreme performansını düşürür.
- Vitamin A’nın eksikliği veya aşırı verilmesi döl verimi üzerinde olumsuz etki oluşturur.
- Vitamin yetersizliklerinde özellikle dişilerde:
- Pubertanın gecikmesi (ilk kızgınlığın görülmemesi),
- Embriyonik ölümler,
- Zayıf veya yaşama şansı düşük buzağı doğumları,
- Ölü doğumlar,
- Yavru atmalar görülebilir.
- Vitamin D, kalsiyum (Ca) ve fosfor (P) metabolizması ile ilişkilidir ve dolaylı olarak döl verimini etkiler.
- Vitamin + Selenyum kombinasyonunun doğru oranlarda verilmesi, üreme performansı üzerinde doğrudan etkilidir.
- Yem bitkilerinin aşırı miktarda verilmesi; içerdikleri fitoöstrojenler, antiöstrojenler ve gonadotropin benzeri maddeler nedeniyle döl verimi üzerinde olumlu veya olumsuz etki gösterebilir.
- Yonca, tırfıl gibi baklagiller ile bazı silaj çeşitleri ve mera otları yüksek östrojenik etkiye sahiptir. Aşırı tüketildiklerinde;
- Siklus bozuklukları,
- Genital organlarda kist oluşumu,
- Prolapsuslar,
- Embriyonik ölümler ve yavru atmalara neden olabilir.
- Beslemeye bağlı döl verimi bozuklukları genellikle 45–60 gün gibi uzun bir sürede ortaya çıkar.
- Aşırı yağlı veya aşırı zayıf ineklerde de beslenmeye bağlı nedenlerle döl verimi problemleri görülebilir.